'자료집/ Materialoj

 Login  Join

:: En Esperanto. Artikolo de S-ro Zeon.
LEE Jungkee  (Homepage) 2015-06-21 13:11:20, Hit : 249, Rec. : 32

HAN Moo-hyup kaj La Espero el Koreio

Vere miride estas, ke pli ol cent siajn numerojn havis Esperanta gazeto tra la 90-jara historio de la korea Esperanto-movado. Ĝuste La Espero el Koreio havis entute 123 numerojn ekde decembro 1976 ĝis decembro 1994. Kio estas la kialo? La respondo estas la generalo HAN Moo-hyup.  

Mi koncize skribos, en kia stato estis la korea Esperanto-movado antaŭ lia aliĝo al la movado,
per kia kanalo li aliĝis al la movado, kaj kian influon li donis al la movado post lia esperantistiĝo.

En la 15a de aŭgusto 1945 la Dua Mondmilito finiĝis kaj Koreio liberiĝis de la perforta okupo de Japanio. Post la nacia liberiĝo samideanoj enlandaj kaj eleksterlandaj fondis la Korean Esperanto-Instituton (KEI) kaj faris tre viglan agadon, organizante kongresojn, prelegkunvenojn kaj kurskunvenojn. Esperanto estis instruata en la unversitatoj Sinheung (nun Kyunghee), Gukhak (nun Korea) kaj Sungkyunkwan(Seoul Nacia). Tiam kursojn gvidis SEOK Joomyung, HONG Hengwi, Lee Jeongmo  La kongreso okazis tri fojojn kaj la kvara kongreso ne povis realiĝi pro la Korea Milito en 1950.    
Ĉe la tempo de la Korea Milito detruiĝis kaj ruiniĝis la korea Esperanto-movado. Al Norda Koreio translokiĝis HONG Myonghui kaj memvole iris PAK Honyong kaj ili tie okupis altan postenon en la registaro. Al Norda Koreio perforte veturigitaj estis KIM Ok kaj YI Kwangsu. LEE Jeongmo perdiĝis ie. Kiam la armeo de Suda Koreio reakiris Seulon en la 28a de septembro 1950, SEOK Joomyung bonvenigis la armeon ĉe la rivero Cheonggyeocheon, sed armeaj skoltoj pafmortigis lin, konfuzante lin kun la restanta soldato de la popola armeo de Norda Koreio aŭ membro de la Komunista Partio. Lia fratino SEOK Jooseon trovis lian kadavron helpe de KIM Gyoyeong.      

Tuj post la nacia liberiĝo Elpin AN Useng, kiu en la 1930-aj jaroj esperantigis verkojn de la ĉina konata literaturisto Lusin, venis al Koreio kune kun la Korea Provizora Registaro de KIM Koo. Li oficis kiel la sekretario de KIM Koo kaj lia patrino (?) dommastrumis ĉe la vidvo KIM Koo. KIM Koo havis borilaton kun la familio de AN Junggeun, ĉar la unua filo de KIM Koo edziĝis al la nevino de AN Junggeun. Elpin estas la nevo de AN Junggeun. En 1949 KIM Koo estis pafmurdita de AN Doohee laŭ la mendo de politika rivalo; personoj rilataj al la Korea Provizora Registaro kaj politikistoj de la Korea Rezista Partio kaj centristoj estis subpremataj de la registaro de RHEE Syngman. En tia situacio Elpin subite forlasis Koreion kaj eniris en Nordan Koreion tra Hongkongo en 1949. Hajpin LI lernis de Elpin Esperanton en 1935. Disiris ankaŭ aliaj samideanoj kaj ĉesis la Esperanto-movado en Seulo. La movado komplete ruiniĝis kaj senspure malaperis. La popola armeo de Norda Koreio okupis la plejmulton de Suda Koreio, sed la regionoj de Daegu kaj de Busan estis ankoraŭ liberaj.  

Feliĉe, en Daegu la vivon de Esperanto plu tenis CHOE Haecheong kaj HONG Hengwi en la universitato Cheonggu. En 1956 tieaj samideanoj KIM Ikjin, SO Byeongtaek, LEE Wonsik, LEE Jeongho, LEE ChonG-yeong, LEE Chong-Ha, CHOE Haecheong, HONG Hengwi kaj aliaj fondis la Verdan Klubon(Rondo Verda Stelo) kaj kunlaboris por la Esperanto-movado. En la sama jaro Stelaro PAIK loĝanta en Iksan, Jeonbuk kun dokumentoj de la Korea Esperanto-Instituto faris viziton al CHOE Haecheong kaj HONG Hengwi kaj ili interkonsiliĝis por refondi la Instituton. Fine en 1957 refondiĝis la Korea Esperanto-Instituto en Daegu kaj Esperanto fariĝis studobjekto en la universitato Cheonggu kaj ĝin instruis HONG Hengwi. De 1956 specialaj kursoj pri Esperanto okazis en pluraj supermezlernejoj en Daegu kaj en respektivaj lernejoj fondiĝis Esperanto-rondoj, kiuj poste estis unuigitaj en la nomo de la Koncentra Cirklo-Rondo (oficiale la Korea Altlerneja Esperantisto-Ligo). La Rondo tre aktivis kaj ĝin gvidis GIM Taekeng (Semanto GIM) kaj ĝia unua prezidanto estis GIM Ĉilhjen. KIM Jinsuk, Jeon il chi, BAK Daeil, JEONG Suntae estis el la Rondo.            

En Daegu okazis la 4a(1957) kaj la 5a(1959) Korea Kongresoj de Esperanto kaj la urbo fariĝis la centro de la korea Esperanto-movado. Tamen ĝis tiam la movado en Seulo ankoraŭ restis en mallumo. En 1964 la aktiva esperantisto GIM Taekeng transloĝiĝis al Seulo kaj helpe de LEE Eunsang fondis la Korean Esperanton-Societon (KES) kaj ekvigligis la Esperanto-movadon en Seulo per prelegkunvenoj, kurskunvenoj kaj artikolaj kontribuoj al gazetoj. GIM Taekeng organizis publikajn Esperanto-kursojn komence en la Seula Kromlernejo (en 1964), poste en KAJV(YMCA) (Kristana Asocio de Junaj Viroj, en 1964) kaj en la unviersitato Myongji (de 1965). Liaj kursoj fariĝis tre popularaj kaj la gazetaro multe raportis pri ili. Tiam Eil KIM (KIM Giseong aŭ Paul K) lernis Esperanton de GIM Taekeng kaj intencis aliĝi al la avangardo de la movado. Li estis ne tiel altstatura, duone grizharara, ĉiam okulvitra, vestita en nigraj kostumo kaj jako, malrapide kaj ĝentile parola. Unuavide li aspektis kiel katolika pastro.            

Eil KIM provis gvidi la Esperanto-movadon, sed GIM Taekeng forte kontraŭstaris al tio. Li ne estis kunlaboranto, sed fariĝis pli ol malamiko de GIM Taekeng. Tamen Eil KIM diversmaniere serĉadis antaŭenigi la movadon. Li organizis Esperanto-kurson, sed ne estis la konkuranto de GIM Taekeng. Li lanĉis korespondan kurson, sed la rezulto ne estis kontentiga. Li agadis kunlabore kun PAIK Sanggi (filo de Stelaro PAIK), KIM Bumi kaj LEE Daeyeong kaj subtene de la Korea Esperanto-Instituto en Daegu, sed fine li ne povis efektivigi la movadon. Li disiĝis de ili kaj sola diligente plu okupiĝis pri la movado.

Eil KIM trovis novan semon de la Esperanto-movado, kiu estis ĝuste la generalo HAN Moo-hyup. Aliĝo de la generalo HAN al la Esperanto-movado atribuiĝis tute al Eil KIM. HAN Moo-hyup aŭskultis de li pri la lingva rolo de Esperanto, la internacia ligiteco, la monda Esperanto-movado kaj la dezirata direkto de la korea Esperanto-movado. HAN Moo-hyup komencis lern de Eil KIM, Do, kiu estis HAN Moo-hyup? Jam pli frue ol antaŭ la Revolucio de la 16a de Majo li laboris sub la generalo PARK Chunghee kaj havis proksiman rilaton kun li.        

Post la sukceso de la armea revolucio PARK Chunghee fariĝis prezidento kaj HAN Moo-hyup atingis altan postenon en la Korea Centra Informokapta Agentejo. HAN Moo-hyup havis multajn konatojn en la registaro kaj post sia elarmeiĝo li estis ankoraŭ influhava eksa generalo. Li fariĝis la ĝenerala direktoro de la mar- kaj fajrasekura kompanio Dongbang, favore de la registaro.    

Tiel rekomendite de Eil KIM, HAN Moo-hyup enpaŝis en la Esperanto-movadon. Lia unua agado estis akiri de la registaro financan subtenon kaj uzi ĝin por diskonigi la ĝeneralajn situaciojn de Koreio al la mondo pere de Esperanto.        

Lia negoco kun la registaro bone iris kaj ricevis la registaran promeson pri regula subteno. Li kun Eil KIM fondis la Korean Esperanto-Centron kaj la gazeton La Espero el Koreio. La gazeto estis buntkolora kun artitoloj pri koreaj historio, kulturo, ekonomio, turismo kaj aliaĵoj kaj estis sendita eĉ al tiaj malamikaj landoj kiel Ĉinio kaj Sovetio kaj socialismaj landoj de la orienta Eŭropo, kun kiuj Korea Respubliko ne havis diplomatian interrilaton, kaj kun granda populareco diskonigis la statuson de Koreio pere de Esperanto.
    
Aliflanke, se paroli pri la siatempa interna situacio de la Korea Espeanto-Asocio, la Asocio troviĝis en neesprimebla mizero. En 1976, la eksa generalo CHOE Deoksin, la prezidanto de KEA, rifuĝis politike en Usono. Sed antaŭ ol rifuĝi en Usono, je nia surprizo CHOE Deoksin rezignis la prezidantecon de KEA. Dank' al tio KEA ne estis persekutata de la regisatro. Tamen KEA alfrontis grandajn malfacilaĵojn pro monomanko, ke la ĝenerala sekretario ne povis ricevi salajron kaj fojfoje la organo de KEA ne povis plu eldoniĝi.  

En 1977 La Espero el Koreio redaktata precipe de Eil KIM kaj en 1978 al la redakcio aliĝis GIM Ĉilhjen kaj KIKUĈI Joŝiko kaj ili ricevis iom da financa helpo. Ankaŭ kelkaj paĝoj de la gazeto estis dediĉitaj al la novaĵoj de KEA. Tiamaniere li flanke subtenis la Esperanto-movadon.

Mi mencias diferencojn de HAN Moo-hyup ekde lia aliĝo ĝis tiu tempo:

1. La plejmulto de la tiamaj esperantistoj lernis Esperanton jam en sia lerneja tempo aŭ junaĝo, sed HAN Moo-hyup komencis sian esperantistan vivon, fininte sian altrangan karieron en la armeo kaj registaro.

2. La Esperanto-movado estis tre malproksima de mono. Kelkaj homoj malgrandskale faris la movadon per sia poŝmono kvazaŭ infanan ludon, sed post la apero de HAN Moo-hyup malfermiĝis la vojo al la financa helpo de la registaro.

3. Danke al liaj ideo kaj klopodo multaj rakontoj pri la korea Esperanto-movado, kiuj povintus forgesiĝi por ĉiam, konserviĝis en La Espero el Koreio konserviĝis

4. HAN Moo-hyup ne postulis sian privilegion kaj volonte partoprenis en la unuiĝo de korea Esperanto-movado, kaj poste dufoje elektiĝis kiel la prezidanto de KEA. Dum la periodo de lia perezidanteco, Koreio sukcese gastigis ĉefajn eventojn de la Esperanto-movado, kiuj estis la 79a UK, la 28a ILEI-konferenco kaj la 50a IJK en  1994. Li nun estas la honora prezidanto de KEA kaj ankoraŭ estas apogstango por la korea Esperanto-movado.

Mi deziras al li sanon…
                                                                   (8 majo 2014)


  : Rec.   : List

869   Formularo por peti financan subtenon de la programo Ni semas    LEE Jungkee 2015/08/19 94 290
868   1. Regularo de la programo “Ni semas”    LEE Jungkee 2015/08/19 32 235
867   Programo Ni semas -- klarigoj    LEE Jungkee 2015/08/19 26 227
866   Kongreso de Tyûgoku kaj Sikoku 2015    LEE Jungkee 2015/08/19 95 269
865   Ĉu multaj riveretoj faros la riveregon? -Afriko    LEE Jungkee 2015/08/18 25 195
864   3-a Sudazia seminario de Esperanto-Aliĝilo    LEE Jungkee 2015/08/17 87 250
863   Alvoko por partoprenigo de afrikanoj al la 6-a AKE    LEE Jungkee 2015/08/16 28 211
862    3a Sud-Azia Seminario en Sxrilanko    LEE Jungkee 2015/08/16 105 299
861   Ĉu multaj riveretoj faros la riveregon?    LEE Jungkee 2015/08/13 27 202
860   Bele raportita de Stefan MacGill, vicprezidanto de UEA pri la ferma ceremonio de...    LEE Jungkee 2015/08/09 24 228
859   세계 에스페란토 협회 기관지 8월호 (Aŭgusta numero de UEA)    LEE Jungkee 2015/07/08 632 1032
858   Ostenda ILEI-mendilo    LEE Jungkee 2015/07/07 103 327
857   제 100차 세계 에스페란토 대회 한국어판 홍보 자료    LEE Jungkee 2015/07/05 87 345
856   제 279기 에스페란토 수강을 환영합니다.    LEE Jungkee 2015/06/30 94 305
855   1-a Oomoto-Kurso per Esperanto    LEE Jungkee 2015/06/29 96 317
854   Nubo 의 에스페란토 블로그    LEE Jungkee 2015/06/24 94 318
  En Esperanto. Artikolo de S-ro Zeon.    LEE Jungkee 2015/06/21 32 249
852   전경덕 역사 연구가의 글 ㅡ한무협 문선집에서    LEE Jungkee 2015/06/21 89 622
851   Trilanda Kongreso de Esperanto kaj Somerkursaro'    LEE Jungkee 2015/06/12 120 322
850   호주 언어 축제 참가를 추천합니다.    LEE Jungkee 2015/06/12 97 333
849    Paroliga Kurso en OraPonto    LEE Jungkee 2015/05/30 102 332
848   한국 청년을 위한 참가 추천 중국, 일본모임    LEE Jungkee 2015/05/30 108 350
847   Kio okazos en Azio en la jaroj 2015 - 2017 ?    LEE Jungkee 2015/05/30 99 348
846   중국 청두 합숙 가입서및 주소    LEE Jungkee 2015/05/30 106 361
845   Skribaĵo en Libera Folio pri Kongresejo    LEE Jungkee 2015/05/24 101 311
844   에스페란토 사전 설치    LEE Jungkee 2015/05/23 94 522
843   En 2015 NASK revenas al Universitato William Peace    LEE Jungkee 2015/05/18 94 301
842   Esperanto (ĉi tiu grupo): www.facebook.com/groups/esperanto.grupo    LEE Jungkee 2015/05/16 42 260
841   Plurlingvula renkontiĝo en Berlino    LEE Jungkee 2015/05/08 39 255
840   Strategia Forumo de UEA pri Orientazia Movado    LEE Jungkee 2015/04/30 36 263

    : List [1] 2 [3][4][5][6][7][8][9][10]..[30]   [다음 10개]
Name  Subject  Content  

Copyright 1999-2019 Zeroboard / skin by Webdimall

Warning: Unknown(): Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively. in Unknown on line 0